fbpx
Likopen

Likopen i wolne rodniki

Mam słabość do zup dopiero od 10 lat, ale zupę pomidorową lubię od dzieciństwa. W zasadzie odkąd sięgam pamięcią, na pytanie co dzisiaj byś zjadła na obiad, odpowiadałam – zupę pomidorową. W moim rodzinnym domu taką zupę robiło się z własnych przecierów pomidorowych. Moja mama i babcia nie darzyły szacunkiem kupnych przecierów, uważając że to sama chemia i na tym się zupy nie gotuje. Tymczasem  likopen, o którym dzisiaj napiszę możesz znaleść w koncentracie pomidorowym. Założę się, że jest to jeden z ostatnich produktów, które określiłabyś mianem zdrowej żywności. 

Po co ci likopen?

Odpowiedź jest prosta – potrzebne są silne przeciwutleniacze, a likopen obok witaminy C oraz związków fenolowych właśnie do nich należy.  Karotenoidy, do których zalicza się likopen wychwytują wolne rodniki i zapobiegają stresowi oksydacyjnemu.

A wolne rodniki to cząstki, na które jesteśmy skazani. Powstają podczas oddychania, autooksydacji licznych związków, zwłaszcza lipidów, w wyniku reakcji enzymatycznych, a także infekcji bakteryjnych czy wirusowych.  Również środowisko, w którym żyjemy dostarcza nam niemałej ilości wolnych rodników. Powstają one podczas wielu procesów chemicznych, wskutek reakcji tlenu z paliwem napędowym podczas pracy silników, w czasie tworzenia smogu.

Dlaczego związki o działaniu antyoksydacyjnym są nam tak bardzo potrzebne? Bo wolne rodniki są niebezpieczne dla organizmu:  powodują lawinowe powstawanie kolejnych rodników, które,  reagują z  komórkami i uszkadzają ich strukturę. W konsekwencji powstają zmian w materiale genetycznym.  

Doceń likopen

Podaję Ci kilka faktów, które mam nadzieję skłonią Cię do dbania o to, by w Twojej diecie było dużo likopenu.

  • likopen jest 2-krotnie lepszym przeciwutleniaczem niż β-karoten i 10-krotnie – niż α-tokoferol – jeden z najistotniejszych związków wchodzących w skład witaminy E;
  • Obniża poziom cholesterolu całkowitego,  zwiększa stężenie cholesterolu HDL i obniża cholesterolu LDL;
  • wykazuje również działanie antymutagenne i przeciwnowotworowe;

O tym, jak likopen wspiera zdrowie wspominam skrótowo, bo o tym możesz sobie poczytać w tylu innych miejscach. W zamian napiszę Ci o czymś, co nie jest powszechnie znane a co powinieneś wiedzieć, jeśli chcesz maksymalnie wykorzystać prozdrowotne działanie likopenu.

Jak spożywać likopen, aby osiągnąć jak najlepsze efekty prozdrowotne?

Ten związek mnie fascynuje ze względu na efekt synergistycznego działania. To niesamowite, że w połączeniu z niektórymi związkami, działa jeszcze skuteczniej. A żeby było ciekawie moc synergistycznego działania widać w połączeniu ściśle określonych składników. Ale do rzeczy.

Spożywaj likopen w następujących połączeniach

  • likopen + witamina E  – przykładowo: do potrawy zawierającej pomidory dodaj pestki słonecznika
  • likopen + flawonoidy –  do pomidora dodaj cebulę
  • likopen + związki fenolowe – do pomidora dodaj paprykę
  • likopen + kwas rozmarynowy -do pomidora dodaj gałązkę rozmarynu
  • likopen + β-karoten – zjedz marchewkę w zupie pomidorowej
  • likopen + luteina – połącz pomidory z jarmużem (hmmm, nie mam pomysłu, może smoothie?)

Na koniec jeszcze wisienka na torcie.

Jaka ilość likopenu pozwoli Ci zapobiec rozwojowi chorób?

Likopen w stężeniu 1-4 μM zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwory płuc, piersi, prostaty, układu pokarmowego i krwionośnego. W zakresie 20-60 μM wstrzymuje proliferację komórek oraz aktywuje procesy apoptozy. Likopen w stężeniu 24,8-57,4 μg/dl zmniejsza ryzyko zachorowania na raka prostaty o blisko 45%. Likopen spożywany razem z kwasem EPA omega-3 (kwas eikozapentaenowy) hamuje o około 70% rozwój komórek raka jelita grubego.

Przyjmuje się, że dawka terapeutyczna likopenu to 30-40 mg na dobę, ale przyjmowana regularnie. Obserwowana bezpieczna dawka suplementacji (ang. OSL – Observed Safe Level) to 75 mg/doba.

  • Świeży pomidor zawiera 0,72 ÷ 4,2 mg likopenu/100 g
  • Gotowany pomidor zawiera 3,7 mg likopenu/100 g
  • Sok pomidorowy zawiera 5,0 ÷ 11,6 mg likopenu/100 g
  • Sos pomidorowy  6,2 mg likopenu/100 g
  • Koncentrat pomidorowy 5,4 ÷ 150,0 mg likopenu/100 g – a nie mówiłam?
  • Sos pomidorowy do pizzy 12,7 mg likopenu/100 g
  • Ketchup 9,9 ÷ 13,4 mg likopenu/100 g

Jak widać dostarczenie sobie odpowiedniej ilości likopenu, nie powinno sprawić Ci żadnej trudności. I jeśli mam nadzieję, że docenisz ketchup i koncentrat pomidorowy. Zrób go samodzielnie lub jeśli masz taką możliwość kup ten ze znakiem rolnictwa ekologicznego.

Dla dociekliwych:

Właściwości likopenu i jego wykorzystanie do produkcji żywności funkcjonalnej, Skiepko N., Chwastowska-Siwiecka I. , Kondratowicz J., Żywność Nauka Technologia Jakość, 2015/22/6.