Mikrobiota a odporność. Jak rozwija się odporność dziecka?

Miałam niesamowite szczęście, ponieważ moja mama wykonała świetną robotę, sprowadzając mnie na ten świat siłami natury i karmiąc piersią przez prawie dwa lata mojego życia. Dzięki temu podarowała mi  wyjątkowy starter na całe życie – najlepszą z możliwych “polis” ubezpieczeniowych na zdrowie. Nie była to krew pępowinowa, bo kiedy ja się rodziłam, świat nie oferował takich możliwości – mam na myśli optymalne warunki do rozwoju mikrobioty, która od pierwszych dni mojego życia wspierała mój rozwój i zdrowie. Mikrobiota a odporność to pojęcia, których nie należy oddzielać, jak się za chwilę przekonasz.

A co jeśli ktoś urodził się jako wcześniak? Albo przez cesarskie cięcie? Albo nawet urodził się naturalnie, ale był karmiony piersią? Cóż, jego mikrobiota będzie rozwijać się zupełnie inaczej i niestety zaburzenia w kształtowaniu mikrobioty w najwcześniejszym etapie życia są powiązane z chorobami, które pojawiają się w latach późniejszych, np.  alergiami czy otyłością.

Kiedy byłeś niemowlakiem, twoja mikroflora była zupełnie inna. Zmieniała się, dorastając razem z Tobą.  Czy wiesz, że pierwsza łyżeczka innego pożywienia niż mleko mamy lub mleka modyfikowanego, była wydarzeniem o randze rewolucji, z punktu widzenia rozwoju twojej mikrobioty?

Mikrobiota a odporność

Mogłabym powiedzieć, że jestem przystanią dla niewiarygodnej ilości bakterii, które żyją razem ze mną. W tej chwili jako dorosła osoba moja flora bakteryjna waży około 2 kg i znajduje się nie tylko w jelitach, jak się powszechnie uważa. (Polecam Ci mój wpis na ten temat). 

Mikrobiota a odporność powiązane są ze sobą od pierwszych chwil życia człowieka, ponieważ mikrobiologiczna kolonizacja ludzkiego ciała rozpoczyna się od urodzenia. Jednak chcę nadmienić, że niektórzy naukowcy kwestionują koncepcję sterylności w środowisku macicy.

Jest coraz więcej dowodów naukowych na to, że bakterie pojawiają się w łożysku, pępowinie i płynie owodniowym. Powstała nawet hipoteza, że kontakt z mikroflorą jeszcze w życiu płodowym stymuluje okołoporodowe funkcjonowanie układu odpornościowego. 

Jednak największy proces kolonizacji rozpoczyna się po urodzeniu. Ale na to, jak przebiega mają wpływ następujące czynniki.

  1. Sposób urodzenia (siłami natury czy przez cesarskie cięcie).
  2.  Sposób karmienia w pierwszych dniach życia (mlekiem matki czy mlekiem modyfikowanym), stosowanie antybiotyków w pierwszej dobie życia.
  3. Dieta matki podczas ciąży.
  4. Wiek matki.

Niektórzy naukowcy mają nawet znacznie szersze spojrzenie, bo do czynników kształtujących rozwój mikrobioty zaliczają geny, styl życia rodziny, w której przebywa matka podczas ciąży, a nawet obecność zwierząt domowych.

Jak przebiega kolonizacja?

Kolonizacja noworodka  może odbywać się poprzez transmisję pionową i poziomą. Pionowe przenoszenie drobnoustrojów najprawdopodobniej odbywa się podczas porodu – drobnoustroje zamieszkujące ciało matki kolonizują noworodka podczas przechodzenia przez kanał rodny.

Natomiast transmisja pozioma przebiega już po urodzeniu i zależna jest od czynników środowiskowych, takich jak bliski kontakt z rodzeństwem, zwierzętami domowymi i stylem życia rodziny, w której zamieszkuje dziecko.

Jak bardzo zróżnicowany jest mikrobiom?

Po tym, jak drobnoustroje dostaną się do ludzkiego ciała, proces kolonizacji uzależniony jest od warunków, jakie panują w określonych narządach ciała. Przykładowo porównując narządy wchodzące w skład układu pokarmowego, takie jak jelito grube, dwunastnica i jelito cienkie, znajdziemy zupełnie inny skład drobnoustrojów.

Poziom pH, czas tranzytu i sposób wchłaniania składników odżywczych determinują rozwój określonych drobnoustrojów. W jelicie cienkim czas tranzytu jest dość szybki i trwa od 2 do 5 godzin i nie są to optymalne warunki do rozwoju dla bakterii. Co innego w jelicie grubym, gdzie czas tranzytu wynosi od 24-48 godzin, jest gruba warstwa śluzu i wiele niestrawionych resztek pokarmowych. To dlatego  w jelicie grubym znajduje się 1012 bakterii na gram kału.

Mikrobiota we wczesnym etapie życia jest niestabilna i istnieje znaczna różnica pomiędzy dziećmi. Proces rozwoju i dojrzewanie mikroflory jest dynamiczny, ale nie jest przypadkowy.